Dünya Bankası Türkiye Sulama Modernizasyonu Projesi 


Projenin Bileşenleri


Projenin ana motivasyonu, sulama şebekesindeki iyileştirmelerle sınırlı olmayan kapsamlı bir sulama modernizasyonu modeli geliştirmektir. Sulama işlemlerini, kullanıcı katılımını ve tarımsal verimliliği iyileştirmeyi, ayrıca, Sulama Birliklerinin kapasitesini güçlendirmeye yönelik sistematik bir yaklaşım sağlamayı amaçlayan proje 3 ana bileşenden oluşmaktadır. Bileşen 2(a) ve Bileşen 2(b) kredi kapsamına dahil olmayıp hibe kapsamındadır. 2 milyon USD tutarındaki GEF hibesi ile finanse edilecektir. Bu bileşenler aşağıdaki şekildedir: 

Bileşen 1. Sulama Sistemi Modernizasyonu:

Bu bileşen, seçilen sistemlerdeki DSİ’nin sulama projelerini modernize etmek için yatırımları finanse edecektir. Halihazırda seçilmiş 4 adet proje (Atabey, Ereğli-İvriz, Alaşehir ve Uzunlu) toplam 50,764 hektar alana hizmet vermektedir. Bu dört proje;

1) Isparta Atabey Ovası Sulaması  
Teknik eksiklikler, yüksek enerji maliyetleri, sulama yapılarının bozulması ve bunların sonucunda meydana gelen sulama sistemindeki su kayıpları, tarımsal faaliyeti ve dolayısıyla proje alanındaki ekonomiyi olumsuz etkilemiştir. Çiftçilerin damla ve yağmurlama sulama sistemleri konusundaki farkındalığı, sulama sistemindeki modernizasyon ihtiyacını da arttırmaktadır.  Eğirdir Gölü'nden mevcut pompa istasyonları (Bedre 1 ve Bedre 2) sayesinde alınan su, 13.834 hektarlık tarım arazisinin sulanması için borulu bir sisteme aktarılacaktır. Proje, bölgeden göçün önlenmesine ve Eğirdir Gölü'ndeki su dengesinin korunmasına katkıda bulunacaktır.

2) Manisa Alaşehir Sulaması 
Önerilen modernizasyon projesi, sulama sisteminin açık kanaldan kapalı boru sistemine çevrilmesini, iletim hattını ve Afsar barajı'nın sağ ve sol sahillerindeki şebekenin değiştirilmesini içermektedir. Proje, sulama verimliliğini yüzde 37'den yüzde 90'a çıkarmayı ve sulama oranını yüzde 35-40'tan yüzde 90'a çıkarmayı hedeflemektedir. Proje yeraltı suyu kullanma ihtiyacını da ortadan kaldırarak kayda değer su tasarrufu sağlamanın yanı sıra çiftçiler ve DSİ tarafından kullanılan dizel pompaları da sistemden çıkararak enerji tasarrufu sağlayacaktır. Proje ile 13.650 hektar tarım arazisinin sulanması sağlanacaktır.

3) Konya Ereğli-İvriz Sol Sahil Sulaması
Mevcut kanal ve kanalet yapılarındaki deformasyonlar ve bozulmalar sistemde önemli kayıplara neden olmuştur. Ereğli-İvriz'in modernizasyonu, sulama sistemini açık kanallardan ve kanaletlerden damlama ve yağmurlama sulama sistemli kapalı bir sisteme dönüştürerek sulama verimliliğini ve tarımsal verimliliği artırmayı amaçlamaktadır. Modernizasyon projesinden sonra yeraltı suyu kullanımının da düşmesi beklenmektedir. Ereğli İvriz Barajı'nın sol sahili için önerilen proje, barajın sol sahilinde bulunan 15.280 hektarlık tarım arazisinin modernizasyonunu kapsayacaktır.

4) Yozgat Uzunlu Sulaması 
Proje, 6.984 hektarlık net alanın (8 bin hektarlık brüt alan) sulanması için tasarlanmıştır ve su kıtlığı sorunlarının üstesinden gelmek için çiftçilere basınçlı ve güvenilir sulama kaynağı sağlamayı amaçlamaktadır. Proje, sulama oranını yüzde 18'den yüzde 85-90'a çıkarmayı hedeflemektedir. Projenin ayrıca, göç oranlarını azaltmaya yardımcı olacak yüksek değerli ürün desenine geçişi desteklemesi beklenmektedir.

Bileşen 2(a) Sulama Birlikleri Kapasite Artırımı İçin Ulusal Program Tasarımı kapsamında Sulama Birliklerine Donanım Sağlanması:

SUTEM olarak adlandırılan ve yeni geliştirilen Sulama Yönetim Bilgi Sisteminin (MIS) ulusal düzeyde kullanımına yönelik olarak DSİ'ye destek sağlayacaktır [1]. CBS'nin etkin olduğu MIS, karar vermeyi desteklemek üzere fiziksel (sulama şebekesi durumu, su kaynağı ve kullanılabilirliği vb.), sosyoekonomik (toplam alan, su kullanıcıları / çiftçi sayısı, mahsul tipleri ve ekin biçimleri, vb.) ve yönetimsel  (hizmet ücretlerinin, yatırım ihtiyaçlarının vb. değerlendirilmesi)  verileri merkezileştirerek Sulama Birlikleri'nin operasyonel verimliliğini artırmak üzere tasarlanmıştır. 

Bileşen 2(b) Afyon- Bolvadin YAS Şebekesine GES Projesi:

Projenin amacı, Afyon Bolvadin'de sürdürülebilir enerji ve yeraltı suyu sulama yönetimi için pilot bir uygulamayı desteklemektir. Amaçlar arasında: (i) aşırı sömürülmüş akiferlerde sulama verimliliğini artıran ve yeraltı suyu pompalamasını azaltan sürdürülebilir bir sulama sistemi tasarlamak ve uygulamak; (ii) çiftçiler tarafından kullanılan mevcut fosil yakıt bazlı pompalamaya alternatif düşük maliyetli güneş enerjisi sağlamak; ve (iii) ürün deseninin yüksek değerli mahsullere kaymasını sağlamak yer almaktadır. Bu pilot uygulama 529 hektarlık tarım arazisinde sulama yapılmasını sağlayacaktır.
 

Bileşen 3) Proje Yönetimi:

Türkiye Sulama Modernizasyonu Projesi Yönetimi. Bu bileşen, Türkiye Sulama Modernizasyonu Projesi ile ilgili DSİ’nin koordinasyon ve yönetim faaliyetlerini finanse edecektir.