![Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Sağ Logo](https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetLogo/425/Resim/Site/SiteSagLogo/0/logodsisag.png)
Türkiye’ye
biz dizi incelemelerde bulunmak üzere gelen Irak heyetine ülkemizde inşa edilen
su yapıları ve faydaları konusunda kazanılan bilgi birikimler aktarıldı.
Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü koordinesinde gerçekleştirilen bilgilendirme ve inceleme programları
kapsamında Iraktan gelen heyet 21 Haziran Pazartesi günü ilk olarak İstanbul’da
tarihi ve turistik ziyaretlerde bulundu.
Teknik Müsteşar Jamal
Mohsen Ali başkanlığında su ve barajlar konusunda uzman Irak heyetinde,
Barajlar ve Rezervuarlar Genel Müdürü Kazım Sahar, Ulusal Su Kaynakları Yönetim Merkezi Genel
Müdürü Sayın Hatem Hamid Hussein, Kuzey Bölgesi Araştırmaları Merkezi Genel
Müdürü Bakr Rahim Farag ve beraberlerinde ki teknik heyet yer aldı.
21 Haziran’da yapılan İstanbul
ziyaretlerinin ardından 22 Haziran tarihinde İstanbul’dan Batman Hasankeyf’e
geçen Irak heyetine burada DSİ Genel Müdür Yardımcısı Faruk Fıratoğlu, Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanı
Nazmi Kağnıcıoğlu, İşletme ve Bakım
Dairesi Başkanı Mehmet
Uğur Yıldırım,
DSİ Genel Müdürlüğü Dış İlişkiler Müşaviri Tuncer Dinçergök, Proje İnşaat
Dairesi Başkan Yardımcısı Hayrettin Erşan ve DSİ Ilısu 16. Bölge Müdürü Ali
Naci Kösalı, ve beraberlerinde ki heyet eşlik etti.
DSİ Genel Müdür
Yardımcısı Faruk Fıratoğlu başkanlığında heyet ve Iraklı heyet Hasankeyf’te bir
dizi incelemede bulundular.
Hasankeyf Yeni Kültürel
Park’ta Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı göl alanında kalan anıt eserlerin
taşındığı antik kentte eserler hakkında ve taşınma hikâyeleri ile tarihi
eserlerin sergilendiği müzede eserler hakkında heyete bilgilendirme yapıldı.
Bilindiği üzere Türkiye, Ilısu Barajı ve HES Projesi kapsamında tarihi ve
kültürel varlıkların korunması konusunda dünyaya örnek olacak nitelikte
çalışmalar gerçekleştirdi.
Bu
çerçevede Hasankeyf'teki kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması için
yoğun mesai harcanırken, DSİ Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen
çalışmalar sırasında ulusal ve uluslararası bilim insanlarından oluşan
komisyonların da görüşleri alındı. Söz konusu çalışmalar neticesinde Ilısu
Barajı göl alanından etkilenmeyecek Hasankeyf Yukarı Şehir yeniden düzenlenerek
açık hava müzesi haline getirildi.
Baraj
göl alanından etkilenen Hasankeyf Aşağı Şehir'de yer alan tarihi ve kültürel
varlıklar ise bütüncül bir yaklaşım ve son derece titiz yöntemlerle bu alandan
taşınarak, nihai yerlerinde konumlandırıldı. Proje kapsamında, Zeynelbey
Türbesi, Artuklu Hamamı, İmam Abdullah Zaviyesi, Orta Kapı, Kızlar (Eyyubi)
Camisi Doğu ve Batı Bloku, Kızlar (Eyyubi) Camisi Kuzey ve Güney Duvarı,
Süleyman Han Camisi külliyesi, taç kapı ve çeşme, Süleyman Han Camisi
külliyesi, minaresi Er-Rızk Camisi Yeni Kültürel Park’a taşınmıştı.
Iraklı heyet 22 Haziran Salı günü son olarak
Ilısu Barajı gölalanın da gerçekleştirilen tekne turuna katıldılar.
Iraklı heyet 23 Haziran Çarşamba günü de DSİ
Genel Müdür Yardımcısı Faruk Fıratoğlu başkanlığında heyet ile birlikte Ilısu
Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı ve HES projesini gezdiler.
Heyete Ilısu Prof. Dr.
Veysel Eroğlu Barajı ve HES projesinin hikâyesi hakkında sunum yapılarak
gerekli bilgilendirme yapıldı.
Bilindiği üzere Devlet Su
İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan Türkiye'nin en büyük 4'üncü
hidroelektrik santrali olan Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı ve HES 25 Aralık
2020 tarihinde tam kapasite ile enerji, üretimine başlamıştı.
24 milyon metreküp dolgu hacmi ile Atatürk Barajı'ndan sonra
Türkiye’nin ikinci büyük barajı olan Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajın
ilk tribünü 19 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın video konferans
yöntemiyle katıldığı programda devreye alınmıştı.
Baraj GAP'ın iki ayağından birini oluşturan kilit proje konumunda olup,
toplam 6 üniteden oluşan barajın yılda üreteceği 4 milyar 120 milyon kwh enerji
ile Türkiye ekonomisine yılda 2,8 milyar lira katkı sağlayacaktır.
Sınıfında Dünyanın en büyük gövdesine sahip olan ve
ülkemizin 4. büyük hidroelektrik santrali olan Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu
Barajı ve HES’in enerji üretimine başladığı 19 Mayıs 2020 tarihinden 5 Mart 2021 tarihine kadar 2,47 milyar kilowatt saat enerji üretilerek ülke
ekonomisine yaklaşık 1 milyar 730 milyon TL katkı sağlamıştır.
Sahada yapılan incelemenin ardından DSİ 16. Ilısu Bölge Müdürlüğünde
Iraklı heyete Ilısu
Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı ve bileşenleri hakkında sunum ve bilgilendirme
yapıldı.
Ilısu Prof. Dr. Veysel
Eroğlu Barajı ve HES projesini yerinde inceleyerek bilgi alan Iraklı heyet 23
Haziran Çarşamba günü akşamı İstanbul’a dönerek 24 Haziran Perşembe günü ise
İstanbul DSİ 14. Bölge Müdürlüğünde yapılan teknik toplantıya katıldılar.
24 Haziran Perşembe günü
DSİ 14. (İstanbul) Bölge Müdürlüğünde yapılan teknik toplantıya DSİ Genel
Müdürü Kaya Yıldız, Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi
Başkanı Nazmi Kağnıcıoğlu, İşletme ve Bakım Dairesi Başkanı Mehmet Uğur
Yıldırım, Dış İlişkiler Müşaviri Tuncer Dinçergök, Proje
İnşaat Dairesi Başkan Yardımcısı Hayrettin Erşan, DSİ 14. Bölge Müdürü Celaleddin Ensar Şengül, DSİ 16. Ilısu Bölge Müdürü Ali Naci
Kösalı ve ilgililer katıldılar.
Söz konusu toplantıya Teknik
Müsteşar Jamal Mohsen Ali başkanlığında ki su ve barajlar konusunda uzman Irak
heyetinden, Barajlar ve Rezervuarlar Genel Müdürü Kazım Sahar, Ulusal Su Kaynakları Yönetim Merkezi Genel
Müdürü Sayın Hatem Hamid Hussein, Kuzey Bölgesi Araştırmaları Merkezi Genel
Müdürü Bakr Rahim Farag ve beraberlerinde ki teknik heyet katıldılar.
DSİ Genel Müdürü Kaya
Yıldız başkanlığında yapılan söz konusu toplantıda Iraklı heyet ülkemizde DSİ
tarafından inşa edilen devasa projeler ve su yapılarının genel durumu ile
ekonomik faydaları hakkından bilgilendirme yapıldı.
DSİ Genel Müdürü Kaya
Yıldız, toplantının açılışında yaptığı kısa değerlendirmede Iraklı heyeti
ülkemizde ve ülkemizin en güzide şehirlerinden İstanbul’da ağırlamaktan duyduğu
memnuniyeti ifade ederek, ‘Her iki dost ve kardeş ülke arasında su alanında ki
işbirliğini bugün masaya yatıracağız.
Malumunuz olduğu üzere;
ülkelerimizin yer aldığı yarı kurak coğrafyada son yıllarda daha da sıklaşan ve
şiddeti artan ciddi kuraklık problemleri ile karşı karşıya kalmaktayız.
Bu durumun diğer
havzalarımızda olduğu kadar ortak paydamız olan Fırat Dicle Havzası üzerindeki
olumsuz etkilerini de teknik açıdan birlikte değerlendireceğiz. Bu kapsamda,
tecrübe paylaşımı ve istişare yoluyla,
Eylem Planı kapsamında geliştirebileceğimiz projeler vasıtasıyla bu
olumsuz durumun üstesinden nasıl gelebileceğimizi birlikte ele alacağız.’dedi.
Toplantıya video
Konferans ile katılan Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Akif Özkaldı’da yaptığı
konuşmada, ‘Irak ile Ülkemiz arasında su alanındaki
işbirliğine olan inancımızı ve sizleri ülkemizde ağırlamaktan duyduğumuz
memnuniyeti bir kez daha ifade etmek isterim.
Geçtiğimiz iki günde, Ilısu Prof. Dr. Veysel
Eroğlu Barajı’na yapmış olduğunuz ziyaretin başarıyla geçtiği bilgisini
almaktan memnuniyet duydum. Sizler için de bu muazzam barajın teknik
detaylarını yakından incelediğiniz, aklınızdaki sorulara cevaplar bulduğunuz
verimli bir ziyaret olduğunu ümit ediyorum. Bugün gerçekleştirilecek sunumlar
ile barajlarımız ve havzadaki koşullar ile ilgili daha detaylı bilgiler de
sizlerle paylaşılacak.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak kapımızın
Iraklı kardeşlerimize her zaman açık olduğunu, bilgi ve tecrübelerimizi
paylaşmaya, çalışmalarımızı sizlere anlatmaya her zaman hazır olduğumuzu tekrar
vurgulamak isterim.
Ülkelerimiz arasında 2014 yılında imzalanan Su
Alanında Mutabakat Zaptı’nda da ifade edildiği üzere; Türkiye, su kaynaklarının
korunması ve kullanılması için Irak ile eşitlik, mütekabiliyet ve karşılıklı
fayda esaslarına dayanarak, bilgi, tecrübe ve teknoloji transferi ile işbirliği
yapmaya her zaman hazırdır.
Bu ziyaret ve toplantı da su alanında birlikte
ortak teknik çalışmalar yapma konusundaki istek ve kararlılığımızın bir işaretidir.
Aynı coğrafya ve derin kültürel geçmişi
paylaştığımız dost Irak Cumhuriyeti Devleti ile su alanındaki ilişkilerimizin
geliştirilmesi, suyun teknik bir işbirliği aracı olarak bölgemizin
kalkınmasına, refah ve istikrarının korunmasına katkı sağlaması hedefimiz,
çalışmalarımıza rehberlik etmektedir.
2014 tarihli Mutabakat Zaptı’nın geçtiğimiz
Mart ayında Meclisimizde onaylandığını sizlere hatırlatmaktan büyük memnuniyet
duyuyorum. Bildiğiniz üzere, bu Mutabakat Zaptı ile Fırat ve Dicle su kaynaklarının
yönetimine ilişkin işbirliği geliştirilmesi konusunda mutabık kalmış
bulunuyoruz. Yine bahse konu Mutabakat Zaptı’nda ifade edildiği gibi, bu
işbirliği su kaynaklarının ve su kullanımındaki artışın ve iklim değişikliğin
değerlendirilmesini içermektedir ve ortak çalışmalar esnasında Fırat ve
Dicle’deki meteorolojik ve hidrolojik şartlar incelenerek su kaynaklarının
mevcut durumu belirlenecektir.
Yani
işbirliğinin ilk adımı ortak ilmi çalışmalardır.
Mutabık kalınan bu esaslar doğrultusunda
gerekli değerlendirmelerin yapılabilmesi için ortak çalışmalara başlanabilmesi
hedefiyle; Cumhurbaşkanlığı Su Konusunda Irak Özel Temsilcisi Sayın Prof. Dr.
Veysel Eroğlu başkanlığında oluşturulan ve Türkiye’nin önde gelen 50 uzmanının
bir araya geldiği Uzmanlar Grubu’nun çalışmaları neticesinde, Türkiye ve
Irak’ın su alanında gerçekleştirebileceği ortak projelere ilişkin tekliflerin
yer aldığı Eylem Planı hazırlanmış ve bu Eylem Planı Heyetimizin 31 Temmuz 2019
tarihinde Bağdat’a gerçekleştirdiği ziyaret esnasında Irak makamlarına tevdi
edilmiştir.
Bildiğiniz gibi, Eylem Planı’nda yer alan teklifler
altı ana başlık altında derlenmiştir. 2019 yılından bu yana bu Eylem Planı’nın
Saygıdeğer Irak makamlarının da önerileri ile geliştirilerek hayata geçirilmesi
konusunda karşılıklı iletişimimiz devam etmektedir.
Ancak maalesef Eylem Planı’nda yer alan ortak
teknik projeler üzerinde çalışılması konusunda istediğimiz aşamaya gelinebilmiş
değil. Bundan dolayı iki tarafın da mutabakatıyla ortak projeler üzerinde bir
an önce beraberce çalışılmaya başlanmasını arzu etmekteyiz.
Bu gayeyle bugün, iki ülkenin saygıdeğer
teknik uzmanlarının katılımı ile gerçekleştirilecek olan bu ikili teknik
toplantıda Eylem Planı çerçevesinde işbirliğine dair teknik meseleleri ele
alacağız.
Eylem Planı kapsamında teklif etmiş olduğumuz
ortak barajlar, sulama, ağaçlandırma, tecrübe paylaşımı projelerini tekrar
birlikte ele almak üzere dikkatinize sunmayı ve bulunduğumuz aşamayı birlikte
değerlendirmeyi istemekteyiz.
Bu
toplantı siz değerli Irak Heyeti üyelerinin de değerlendirmeleri ve tavsiyeleri
ile;
×
Gerçekleştirilecek
ortak projelerin önceliklendirilmesi,
×
Projeler
hakkında detayların paylaşılması ve
×
Teknik
ihtiyaçların belirlenmesi neticesinde,
işbirliği konusunda kayda değer bir aşama kat
edeceğimizi ümit ediyoruz.
Diğer taraftan Bağdat’ta kurulması planlanan Irak-Türkiye
Su Kaynakları Araştırma Merkezi’nin hayata geçirilmesi konusunda başta Irak Su
Kaynakları Bakanı Sayın Mehdi Reşit el-Hamdani olmak üzere Irak Makamlarının
önemli hazırlıklar yaptıklarını biliyoruz. Mart ayında 1. Bağdat Uluslararası Su Konferansı’na katılan
heyetimizin konferansın akabinde bu Merkez için ayrılan binalara yapmış olduğu
inceleme ziyaretindeki gözlemleri bizleri memnun etmiştir. Biz de Merkezin
kurulmasına dair Mutabakat Zaptı’nı hazırlamış bulunuyoruz. Bu metinde, özellikle Irak’ta görevlendirilecek
Türk personele dair iç mevzuatımızı ilgilendiren maddeler üzerinde son
çalışmalarımızı yapmaktayız. Bu son düzenlemelerin ardından metni tamamlayarak
resmi kanallardan sizlere ileteceğimiz bilgisini sizlerle paylaşmak isterim.
Türkiye Cumhuriyeti olarak bu merkezin kurulması ve bu merkezde ortak teknik
araştırma projelerinin gerçekleştirilmesi hususunda elimizden gelen tüm desteği
sağlamaya hazırız.
Benzer şekilde Tecrübe Paylaşımı programlarını
da bir an önce hayata geçirmeyi arzu ediyoruz. Sizlerden gelen talepler
doğrultusunda programlarımızı yeniden düzenledik. Bu konuda da bilgileri
arkadaşlarım sizlerle bu toplantıda paylaşacaklar.
Bugün iki ülkenin teknik uzmanlarının bir
araya gelmiş olması oldukça önemli. İki heyet de teknik projeleri görüşmek
üzere görevlendirildi. Bildiğiniz gibi bu bir teknik toplantıdır, suların
tahsisi gibi konular ise siyasi ve diplomatik düzeylerde ele alınan konulardır. Bu toplantıda teknik bilgiler ışığında, ortak
çalışmalara ve projelere başlanması yönünde adımlar atılacağını ümit ediyorum.
Heyetlerimize düşen önemli görev ve sorumluluk budur.
Konuşmamı tamamlarken teknik işbirliğinin ilk
ve en önemli adım olduğuna olan inancımızı tekrar ederek toplantının verimli
geçmesini ve hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum.’ Dedi.
Açılış konuşmalarının
ardından söz konusu toplantıda ‘Türkiye’nin Su Yapıları’ hakkında yapılan
sunumun ardından, karşılıklı değerlendirme ve istişareler ile toplantı son
buldu.